Historia

Pierwsze wzmianki dotyczące przemian jakie dokonały się w części staropruskiej krainy Galindii datowane są na początek XIII wieku. Ziemię Gunlauken, położoną na północ od rzeki Pisy pod Wartemborkiem i północny wschód sięgając do Barci i na zachód do Łyny, pokrywała olbrzymia puszcza leśna. Tam też, przy zachodnim krańcu puszczy na wzgórzu Kunlauken miał swą siedzibę nijaki książe pruski Kun. Przybywszy wraz z rycerstwem do Prus w 1239 r., książę Otto z Brunswiku przy poparciu Zakonu Krzyżackiego miał zniszczyć siedzibę księcia oraz przyległe domostwa. Kiedy w roku 1254 władzę świecką przejął biskup warmiński Anzelm, Glunlauken była już wyludnioną i wyniszczoną krainą.

Piotr von Dusberg odnotował w kronice, że biskup warmiński Eberhard z Nysy (1301-1326), za radą wielkiego mistrza Wernera von Orselna nakazał w roku 1325 wójtowi Fryderykowi von Liebenzellowi, wybudować od północnej strony jeziora Wadąg nad strumykiem Orzechówką na wspomnianym wzgórzu Kunklauken, strażnicę-zamek obronny. Początkowo strażnica pełniła rolę stanicy granicznej i dawała ochronę przed wojownikami litewskimi. Miejsce dogodne, wysoko wzniesione, z którego obserwowano całą okolicę miało jedną wadę. Nie posiadało w swej obronie żadnej przeszkody naturalnej. W tym czasie wokół zamku obronnego powstała osada. 26. grudnia 1329 r., biskup warmiński Henryk II Wogenap dla grodu obronnego Wartberg nadał prawa podobne do miejskich. Po raz pierwszy pod tą datą jako miasto Wartberg z strażnicą-zamkiem obronnym umiejscowionym pośrodku wymieniony został w dowodach Dobrego Miasta. Był to zapewne dokument lokacyjny, którego pierwszymi założycielami byli bracia Jan i Piotr, pierwszym księdzem Jan (1337-1353),  a sołtysem Henryk. Brak naturalnych warunków obronnych strażnicy sprzyjał licznym najazdom wojowników litewskich. 6 stycznia 1354 r., wojska litewskie pod dowództwem Wielkiego Księcia Olgierda i Kiejstuta po krótkiej walce spalili całkowicie miasto i zamek Wartberg. Wymordowano mieszkańców a uchodząc, uprowadzono kobiety i dzieci. Miasto Wartberg przestało istnieć.

             Pierwszą nazwą miasta Wartberg odnotowano 4 lipca 1364 r., kiedy z rąk biskupa Jana II Stryprocka otrzymało przywileje miejskie oparte na prawie chełmińskim. Po wybudowaniu w 1380 r., zamku biskupiego zmieniono na Wartenburg, po polsku Wartembork, które przetrwało do 1946 r.,. W przeszłości stosowano różne formy w jego nazewnictwie jak: Wartenberg, Wartenbergk, Wathberg, Bartenburg, Warperc, Wasperc, Wartbór czy Wartbórz. W sierpniu 1946 r., zmieniono na Nowowiejsk, które się jednak nie przyjęło. Decyzją Miejskiej Rady Narodowej z 4. grudnia 1946 r., Zarząd Miejski podjął uchwałę o zmianie nazwy z Nowowiejsk na Barczewo. Współczesną nazwę nadano dla uczczenia pamięci księdza Walentego Barczewskiego (1856-1928), zasłużonego działacza warmińskiego, etnografa i pisarza. Miasto posiada własny herb, sztandar, flagę i proporzec z wyhaftowanym herbem, wykonawstwa Anna Korybut-Dziemidowicz. Ponieważ w mieście znajdował się zamek biskupi w herbie uwidoczniono na tle niebieskim, aniołki ubrane koloru białego trzymające złotą infułę o dwóch wstęgach. Taki wizerunek znajduje się na fladze i sztandarze miasta. Uroczyście, 1 maja 1994 roku, w rocznicę 630 lecie Barczewa w kościele pw. św. Anny, ks. Stanisław Bradtke podczas nabożeństwa poświęcił sztandar miasta. Postanowiono, że zgodnie z historyczną tradycją miasto ponownie posługiwać się będzie flagą o barwach niebiesko – białą, jaka była używana dawniej. Po raz pierwszy w powojennej historii miasta, dla uczczenia Święta Konstytucji 3. maja przed miejskim ratuszem w Barczewie wywieszona została flaga miejska.

Opr: Wojciech Zenderowski

Więcej informacji dotyczących historii miasta Barczewo i okolic na stronie prowadzonej przez pana Wojciecha Zenderowskiego.     www.zenderowski.gower.pl/